Waarom is goede voorbereiding essentieel?
Recruiters vormen hun oordeel binnen de eerste 90 seconden. Een goed voorbereide kandidaat start zelfverzekerd, geeft betere antwoorden en maakt meer kans op de functie.
Een goede voorbereiding is het verschil tussen een zenuwachtig en een zelfverzekerd sollicitatiegesprek. Kandidaten die goed voorbereid zijn, komen professioneler over, geven betere antwoorden en stellen relevantere vragen. Uit onderzoek van Randstad (2024) wordt 33% van de recruiters binnen de eerste 90 seconden beinvloed in hun oordeel — nog voor je een woord hebt gesproken over je ervaring.
Voorbereiding gaat ook verder dan het gesprek zelf. Kandidaten die hun antwoorden voorbereiden met de STAR-methode (Situatie, Taak, Actie, Resultaat) worden door 73% van de recruiters als aanzienlijk sterker beoordeeld dan kandidaten die vaag en improviserend antwoorden (LinkedIn Talent Solutions 2024). Concrete voorbereiding vertaalt zich direct in betere antwoorden en meer zelfvertrouwen.
Goed nieuws: de meeste sollicitatievragen zijn voorspelbaar. Dezelfde vragen komen terug in elk gesprek — alleen de context verschilt. Door ze vooraf te oefenen, ook hardop, zet je jezelf in de sterkst mogelijke positie. Goede voorbereiding kost 2 tot 4 uur en kan het verschil maken tussen een ja en een nee.
Onderzoek het bedrijf grondig
Onderzoek voor het gesprek: het product of de dienst, de missie, recente nieuws, de jaarcijfers, en het LinkedIn-profiel van je gesprekspartner.
Bedrijfsonderzoek is de meest onderschatte voorbereiding. Recruiters merken direct of een kandidaat de website heeft gelezen of echt heeft begrepen wat het bedrijf doet. Bestudeer de website, hun producten of diensten, hun missie en waarden, en recente persberichten of aankondigingen. Als het bedrijf beursgenoteerd is, lees dan ook de meest recente kwartaalresultaten.
Zoek op LinkedIn naar je gesprekspartner. Welke achtergrond heeft hij of zij? Wat is hun carriereroute? Hebben jullie een gemeenschappelijke opleiding of werkgever? Deze kennis helpt je om een persoonlijke connectie te maken en gespreksstof te hebben. Een recruiter die merkt dat je zijn of haar achtergrond kent, ervaart dat als waardering en aandacht.
Noteer 2 tot 3 concrete vragen of observaties die je wilt benoemen over het bedrijf. Verwijs er proactief naar in het gesprek: "Ik las dat jullie dit jaar in Duitsland willen uitbreiden — hoe ziet mijn rol daarin er concreet uit?" Dit toont initiatief, onderscheidt je van kandidaten die de website snel hebben gescand, en geeft het gesprek meteen een substantiele richting.
- Website: producten/diensten begrijpen, missie en waarden kennen
- Nieuws: recente persberichten, aankondigingen, expansieplannen (Google Nieuws op bedrijfsnaam)
- LinkedIn: bedrijfspagina (teamgrootte, recente posts), profiel van gesprekspartner(s)
- Glassdoor: bedrijfsbeoordeling, veelgenoemde voor- en nadelen door medewerkers
- Concurrenten: wie zijn ze, wat maakt dit bedrijf anders?
- Vacaturetekst: herleen de vacature de avond voor het gesprek — niet na een week
De 10 meest gestelde sollicitatievragen
De meestgestelde sollicitatievragen zijn voorspelbaar. Bereid op alle 10 een helder antwoord voor en oefen ze hardop — zo klinken ze in het gesprek vloeiend en zelfverzekerd.
Sommige vragen komen in bijna elk sollicitatiegesprek terug, ongeacht de sector of het niveau. Door ze vooraf te oefenen, zet je jezelf in de sterkst mogelijke positie. Bereid voor elke vraag een antwoord van maximaal 2 minuten voor — bondig, concreet en gericht op de vacature. Oefen ze hardop: dat is de enige manier om te horen of je antwoord vloeiend klinkt.
De vraag "Vertel eens over jezelf" is een uitnodiging voor een pitch van 90 seconden, niet een verzoek om je hele cv op te dreunen. Structureer het als: huidige situatie (1-2 zinnen), relevante achtergrond (1-2 zinnen), en waarom je hier nu bent (1 zin). Houd het professioneel en relevant voor de vacature.
Voor gedragsvragen als "Geef een voorbeeld van..." gebruik je de STAR-methode. Bereid 4 tot 6 concrete verhalen voor uit je werkervaring die je flexibel kunt inzetten bij verschillende vragen. Een verhaal over het omgaan met een deadline-conflict kan antwoord geven op vragen over stress, prioriteiten stellen en samenwerken tegelijk.
- "Vertel eens over jezelf" — pitch van 90 seconden: huidige situatie + relevant verleden + waarom hier
- "Waarom wil je hier werken?" — combineer bedrijfskennis met jouw specifieke carriereambitie
- "Wat zijn je sterke punten?" — 2 tot 3 concrete sterke punten met een bewijs-voorbeeld erbij
- "Wat zijn je zwakke punten?" — een echte zwakte + concrete aanpak of verbetering
- "Waar zie je jezelf over 5 jaar?" — ambitieus maar realistisch, gericht op deze functie of sector
- "Waarom verlaat je je huidige werkgever?" — positief formuleren, nooit negatief over vorige werkgever
- "Wat weet je over ons bedrijf?" — je voorbereide bedrijfskennis + 1 concrete vraag of observatie
- "Wat zijn je salarisverwachtingen?" — geef een range gebaseerd op marktonderzoek (zie verderop)
- "Hoe ga je om met druk of tegenslagen?" — STAR-voorbeeld van een concrete uitdaging en aanpak
- "Heb je nog vragen voor ons?" — altijd ja, minimaal 3 voorbereide vragen (zie verderop)
De STAR-methode: structuur voor gedragsvragen
STAR staat voor Situatie, Taak, Actie, Resultaat. Gebruik deze structuur voor concrete antwoorden op gedragsvragen — het maakt je verhaal verifieerbaar en overtuigend.
De STAR-methode is de meest gebruikte structuur voor het beantwoorden van gedragsvragen in sollicitatiegesprekken. Gedragsvragen zijn herkenbaar aan hun formaat: "Vertel eens over een keer dat je...", "Geef een voorbeeld van een situatie waarin je...", "Wat doe je als...". Ze vragen om een concreet voorbeeld uit het verleden als bewijs van een vaardigheid of eigenschap.
De vier onderdelen: Situatie (de context in 1-2 zinnen), Taak (jouw verantwoordelijkheid), Actie (wat je specifiek deed — dit is de kern van je antwoord), en Resultaat (het meetbare of aantoonbare resultaat). Een goed STAR-antwoord duurt 1,5 tot 2 minuten. Minder is te weinig detail; meer is te uitgebreid en verliest de aandacht.
Bereidt 4 tot 6 STAR-verhalen voor die je flexibel kunt inzetten. Goede universele themas: een moeilijke deadline gehaald, een conflict opgelost, een verandering geinitieerd, een klant teruggewonnen, een team gemotiveerd. Elk verhaal kan antwoord geven op meerdere vragen — dat maakt je voorbereiding efficient.
- S — Situatie: context in 1-2 zinnen (wanneer, waar, welke uitdaging)
- T — Taak: jouw specifieke verantwoordelijkheid of rol in die situatie
- A — Actie: wat jij concreet hebt gedaan — dit is het langste en belangrijkste deel
- R — Resultaat: het meetbare of aantoonbare resultaat — altijd eindigen met een positief effect
- Tijdsduur: 1,5 tot 2 minuten per antwoord — genoeg detail, niet te uitgebreid
- Vermijden: "we deden" — gebruik altijd "ik" om jouw eigen bijdrage duidelijk te maken
Goede eigen vragen stellen aan de interviewer
Bereid minimaal 5 eigen vragen voor. Goede vragen tonen oprechte interesse in de functie en het team — en helpen jou om te beoordelen of dit bedrijf bij je past.
Aan het einde van elk sollicitatiegesprek krijg je de kans om vragen te stellen. Dit is geen formaliteit — het is een van de krachtigste onderdelen van het gesprek. Kandidaten die goede vragen stellen, worden door 79% van de recruiters als significanter geinteresseerder beoordeeld dan kandidaten die zeggen "Nee, alles is al duidelijk" (LinkedIn 2024).
Goede vragen gaan over de dagelijkse werkzaamheden, het team, groeimogelijkheden, de huidige prioriteiten of uitdagingen van de afdeling, en de bedrijfscultuur. Ze zijn specifiek — niet generiek. "Hoe ziet een typische dag eruit in deze rol?" is matig. "Jullie website beschrijft agile werken als een kernwaarde — hoe ziet dat er in de praktijk uit voor dit team?" is sterk.
Vermijd vragen over salaris, vakantiedagen en secundaire arbeidsvoorwaarden in het eerste gesprek, tenzij de interviewer het onderwerp aansnijdt. Die vragen zijn volkomen legitiem, maar in het eerste gesprek kunnen ze de indruk wekken dat je primair geinteresseerd bent in de voordelen, niet in de functie zelf. Bewaar ze voor het tweede gesprek of de onderhandelingsfase.
- "Wat zijn de grootste uitdagingen voor iemand in deze functie in het eerste jaar?"
- "Hoe ziet succes eruit na 6 maanden in deze rol — aan welke criteria meet u dat af?"
- "Hoe is de samenwerking tussen [afdeling X] en [afdeling Y] georganiseerd?"
- "Wat vinden de mensen die hier het langst werken het meest waardevol aan de organisatiecultuur?"
- "Wat is de aanleiding voor deze vacature — is het een nieuwe rol of vervanging?"
- Vermijden in eerste gesprek: salaris, vakantiedagen, pensioen, thuiswerkregeling
Kleding: hoe kleed je je voor een sollicitatiegesprek?
Kleed je altijd een stap formeler dan de verwachte dresscode van het bedrijf. Twijfel je? Kies altijd voor netter — je kunt een stropdas uitdoen, maar je kunt geen pak aantrekken ter plekke.
Kleding is een onderdeel van je eerste indruk en beïnvloedt hoe je overkomt nog voor je een woord hebt gezegd. De vuistregel: kleed je een stap formeler dan de verwachte dresscode van het bedrijf. Voor een corporaat kantoor is dat een pak of mantelpak. Voor een creatief bureau of tech-scale-up mag het casual zijn, maar kies dan voor strak en verzorgd casual — geen t-shirt of sneakers.
Kleding beinvloedt ook je eigen zelfvertrouwen. Kandidaten die weten dat ze er goed uitzien, gaan rechterop zitten, maken meer oogcontact en spreken duidelijker. Dit is geen ijdelheid — dit is psychologie. Trek kleding aan die je zelfverzekerd maakt en waarin je je comfortabel voelt, binnen de formalitieitsnorm van het bedrijf.
Technische details: zorg dat kleding schoon, gestreken en zonder losse knopen is. Schoenen zijn een detail dat recruiters vaker opvalt dan je denkt — poets ze. Vermijd te sterke parfum of aftershave. Doe je sieraden minimaal. Zorg dat je haar verzorgd is. Al deze details dragen bij aan een professionele uitstraling.
- Corporate/finance/overheid: pak of mantelpak, nette schoenen — altijd formeel
- Consulting/advocatuur: smart business casual minimaal — veiligste keuze is formeel
- Tech scale-up: smart casual — nette jeans en een overhemd of blouse is prima
- Creatief/media: je stijl mag zichtbaar zijn, maar kies verzorgd — geen sportkleding
- Zorg en onderwijs: schoon en professioneel — kies voor praktisch en gepast
- Online gesprek: bovenste helft formeel — dezelfde norm als bij een fysiek gesprek
Lichaamstaal en non-verbale communicatie
Lichaamstaal communiceert meer dan je woorden: een stevige handdruk, oogcontact en een open houding signaleren zelfvertrouwen en openheid voor de recruiter.
Non-verbale communicatie speelt een grote rol in hoe je wordt beoordeeld. Geef een stevige maar niet overheersende handdruk — dit is in Nederland een universeel professionaliteitssignaal. Maak oogcontact tijdens het praten en het luisteren, maar staar niet onafgebroken. Een glimlach op het juiste moment toont warmte en ontspanning.
Zit rechtop maar niet stijf. Leun licht naar voren om interesse te tonen. Houd je armen open — niet over elkaar — en je handen stil op tafel of licht gebaard ter ondersteuning van je woorden. Vermijd onrustig gedrag: met een pen tikken, friemelen, te snel praten of je haar aanraken. Dit signaleert nervositeit en geeft de indruk dat je minder zeker van jezelf bent.
Neem bewust de tijd voor je antwoorden. Een korte pauze van 2 seconden voor je begint te antwoorden op een moeilijke vraag is professioneel — het toont dat je nadenkt voor je spreekt. Haastig en onafgemaakt antwoorden geeft een onzekerder indruk dan een seconde stilte gevolgd door een helder, gestructureerd antwoord.
Tips voor online sollicitatiegesprekken
Test techniek vooraf, kijk in de camera (niet naar je eigen beeld), zorg voor goede verlichting en een rustige achtergrond, en kleed je volledig professioneel.
Online gesprekken via Zoom, Teams of Google Meet zijn de standaard geworden voor eerste gesprekken in Nederland. Uit onderzoek van Randstad (2024) vindt inmiddels 70% van de eerste gesprekken online plaats. Dit brengt specifieke uitdagingen mee die je vooraf moet aanpakken. Test je techniek altijd een uur voor het gesprek: camera, microfoon, internetverbinding en de video-applicatie zelf.
Het belangrijkste online-advies: kijk in de camera, niet naar je eigen beeld op het scherm. Als je naar het scherm kijkt lijkt het voor de ander alsof je naar beneden kijkt — dat geeft een vermijdende indruk. Kijk in de webcam-lens als je praat, en schakel naar het scherm als je luistert. Dit simuleert oogcontact zo goed mogelijk.
Zorg voor een rustige, opgeruimde achtergrond. Een boekenplank, een neutrale muur of een virtuele achtergrond die professioneel oogt. Goede verlichting is essentieel: zorg dat het licht van voren komt, niet van achteren (want dan zie je er donker en silhouet-achtig uit). Een daglichtlamp is een goede investering als je vaker online gesprekken hebt.
- Test 1 uur van tevoren: camera, microfoon, internetverbinding, Zoom/Teams/Meet
- Kijk in de camera-lens als je praat, niet naar je eigen beeld
- Verlichting van voren — nooit je rug naar een raam keren (silhouet-effect)
- Rustige achtergrond: boekenplank, neutrale muur of professionele virtuele achtergrond
- Kleed je volledig professioneel — ook de onderste helft: je weet nooit wanneer je opstaat
- Sluit alle notificaties: e-mail, Slack, telefoon — ontvangen berichten zijn hoorbaar voor de interviewer
- Zet een backup-plan klaar: houd het telefoonnummer van de recruiter bij de hand bij technisch falen
De zwakke punten vraag: hoe beantwoord je die goed?
Noem een echte zwakte die niet kerncritisch is voor de functie, en beschrijf direct de concrete stap die je al hebt genomen om eraan te werken.
De vraag "Wat zijn je zwakke punten?" is een van de meest gevreesde sollicitatievragen — maar ook een van de meest voorspelbare. Je antwoord hierop bewijst je zelfinzicht en volwassenheid als professional. De meest gemaakte fout is het noemen van een quasi-zwakte die eigenlijk een kwaliteit is: "Ik ben soms te perfectionistisch" of "Ik werk te hard." Recruiters herkennen dit trucje direct en het schaadt je geloofwaardigheid.
De juiste aanpak: noem een echte zwakte die niet kerncritisch is voor de specifieke functie, en beschrijf direct wat je er concreet aan doet. Voorbeeld: "Ik had moeite met delegeren — ik deed dingen liever zelf dan dat ik ze overdroeg aan anderen. Vorig jaar heb ik daarvoor een cursus situationeel leiderschap gevolgd en bewust geoefend met het overdragen van taken. Inmiddels leid ik een team van 4 personen en delegeer ik dagelijks." Dit antwoord is eerlijk, zelfbewust en toont proactieve verbetering.
Goede voorbeelden van zwaktes voor een sollicitatiegesprek: moeite met delegeren (positief: je bent betrokken), te detailgericht (positief: je bent nauwkeurig), moeite met publiek spreken voor grote groepen (goed als het niet kerncritisch is voor de functie), of soms te direct in feedback (positief: je bent eerlijk). Koppel altijd een concrete actie of verbetering aan je zwakte.
Na het sollicitatiegesprek: wat doe je?
Stuur binnen 24 uur een persoonlijke bedankmail. Slechts 24% van de kandidaten doet dit — het is een eenvoudig en effectief onderscheidingsmiddel.
Stuur binnen 24 uur na het gesprek een persoonlijke bedankmail naar je gesprekspartner of -partners. Slechts 24% van de kandidaten doet dit (CareerBuilder 2024), waardoor het een eenvoudig maar effectief onderscheidingsmiddel is. Bedank voor de tijd, herhaal kort je motivatie en benoem een concreet punt uit het gesprek dat je is bijgebleven. Dat laatste toont dat je echt hebt geluisterd.
Reflecteer na elk gesprek: welke vragen kwamen er, welke antwoorden gingen goed, waar haperde je? Noteer dit voor eventuele vervolggesprekken. Als je voor meerdere vergelijkbare functies solliciteert, bouw je zo een steeds beter "repertoire" van antwoorden op. Het eerste gesprek is altijd minder vlot dan het vijfde.
Als je na de afgesproken reactietermijn niets hebt gehoord, is het prima om beleefd na te vragen. Stuur een korte e-mail: "Naar aanleiding van ons gesprek op [datum] wilde ik informeren of er al nieuws is over de procedure. Ik ben nog steeds zeer geinteresseerd en beschikbaar voor eventuele vervolggesprekken." Wacht minimaal 3 werkdagen na de genoemde termijn voor je contact opneemt.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt een gemiddeld sollicitatiegesprek?
Wat moet ik meenemen naar een sollicitatiegesprek?
Hoe ga ik om met zenuwen?
Mag ik aantekeningen maken tijdens het gesprek?
Hoe beantwoord ik de vraag over mijn zwakke punten?
Wanneer bespreek ik salaris in het sollicitatiegesprek?
Hoe bereid ik me voor op een online sollicitatiegesprek?
Moet ik een bedankmail sturen na een sollicitatiegesprek?
Direct aan de slag met je CV?
Pas deze tips toe en maak binnen 5 minuten een professioneel CV. Kies uit 13+ templates, vul je gegevens in en download als PDF.